Polaris

Fiosrachadh

Leamington Books, 2022. 286 duilleag. Còmhdach bog.

Air ainmeachadh air An Reul-iùil, tha an co-chruinneachadh seo ga thogail air bun-bheachdan a’ chinn a Tuath is ionnanachdan cànanach is cultarail – tha ‘Polaris’ a’ ciallachadh ‘cànanan’ anns a’ chriopto-chainnt ghèidh Polàiris. Tha an t-saothair ùr-nòsach seo a’ trusadh sgeulachdan bho bheul-aithris, eachdraidh is cùisean làitheil, a bhuineas don na eileanan seo – Innse an Taibh – bun gu bàrr.

A’ ceasnachadh mhodalan is thròpaichean Aonachdach, Nàiseantach is sgìreil, ’s e litreachas mar fhianais a tha seo, a’ sgrùdadh aithrisean nam meadhanan mòra is a’ sireadh mhion-ghuthan, a chaidh a chall no a sheachnadh, gus an toirt am bàrr is fon phrosbaig. Le bhith a’ dèanamh seo, tha buaidh mhòr teòirig fheiminich is iar-cholonaich air a’ bhàrdachd.

A’ cur car air fasain làithreach is bàrdachd na Gàidhlig air fhoillseachadh le fèin-eadar-theangachaidhean a’ bhàird na cois, verso recto, bidh Polaris a’ toirt a-steach dhreachan eile de bhàrdachd thùsail Mharcais ann am mòran den na mion-chànanach tùsanach den na h-eileanan seo: Beurla Ghallta, Gàidhlig na h-Èireann is Mhanainn, Cuimris, Còrnais is Deàrsaidhis, air an cumail ris a’ cho-chruinneachadh le feadhainn den na bàird is eadar-theangairean as fheàrr aca. Nan cois, gheibhear eadar-theangachaidhean eile ann am feadhainn den na cànanan den Roinn Eòrpa, a bhios gam bruidhinn an-seo, cuideachd, a bharrachd air taghadh de bhàrdachd anns a’ Pholàiris, leis a’ bhàrd fhèin.

Ged a bhios a’ bhàrdachd seo a’ nochdadh gluasad bho chuspairean nan co-chruinneachaidhean foillsichte aig Marcas (‘Deò’, 2013; ‘Lus na Tùise’, 2016; ‘Dùileach’, 2021), tha dlùth-chaidreamh is coiteantachd sa bhàrdachd fhathast, rud a chòrd ris an luchd-leughaidh aige cho mòr gu ruige seo is a choisinn Duais Ghàidhlig Bhaile na h-Ùige ann an 2017 is Duais na Bàrdachd aig a’ Mhòd Bhiortail 2020 is a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail ann an 2021, agus Dauis Cultair is Ealain Duaisean Gàidhlig na h-Alba 2023. ’S tric a tha na dàin ann am Polaris nam bàrdachd subhachais is sin a’ sireadh dàimhean a chruthachadh tro choitcheannas cultarail is gnàth-eòlas cumanta, fhad ’s a bheir iad meòmhrachadh air cò ris a tha e coltach a bhith a’ buntainn ris na h-eileanan seo, fad nan chiad fhichead bliadhna den aonamh linn fhichead.